Sztuka matchy: odkryj jej pochodzenie, sposób przygotowania i właściwości

The Art of Matcha: Discover its Origin, Preparation, and Benefits

Matcha to wysokiej jakości zielona herbata w proszku, która ma wiele korzystnych właściwości dla organizmu. Różni się ona od innych zielonych herbat sposobem uprawy, ponieważ rośliny Camellia sinensis są przykrywane, aby chronić je przed słońcem na kilka tygodni przed zbiorem. Zwiększa to zawartość chlorofilu i aminokwasów w liściach, nadając im intensywnie zielony kolor i wyjątkowy smak.


Skąd pochodzi herbata matcha?

Matcha wywodzi się z Chin z czasów dynastii Song, ale to w Japonii została udoskonalona i stała się podstawowym elementem Chanoyu, czyli „ceremonii parzenia herbaty”.

Ponad 800 lat temu japońscy mnisi buddyjscy podróżujący po Chinach byli zafascynowani tą odmianą zielonej herbaty i postanowili sprowadzić rośliny herbaciane, aby uprawiać je w Japonii. W tamtym czasie matcha była jednak już w Chinach herbatą cenioną przez społeczeństwo, a jej spożywanie było zarezerwowane dla elity społecznej.

Gdy zaczęto uprawiać matchę w Japonii, mnisi buddyjscy i samurajowie stali się jej głównymi konsumentami. Z jednej strony mnisi buddyjscy używali matchy, aby wspomagać relaks i koncentrację podczas wielogodzinnych medytacji. Z drugiej strony samurajowie pili ją przed bitwą, aby zwiększyć poziom energii i, podobnie jak mnisi buddyjscy, poprawić koncentrację.

Matcha wciąż uważana jest w Japonii za najlepszą, najrzadszą i najbardziej wyjątkową herbatę. Dziś, dzięki swoim doskonałym właściwościom, pysznemu smakowi i znakomitej konsystencji, jej spożycie rozprzestrzeniło się na całym świecie i stała się napojem pierwszego wyboru w europejskich kawiarniach [1].


Matcha i jej liczne korzyści zdrowotne

Matcha jest znana z wielu składników aktywnych, w tym katechin, L-teaniny, witamin E i C oraz beta-karotenu. Dlatego ten rodzaj herbaty ma tak wiele korzyści zdrowotnych. Oto lista głównych zalet [2]:

  • Działanie przeciwutleniające: Antyoksydanty są niezbędne do neutralizacji wolnych rodników w organizmie, chroniąc komórki przed uszkodzeniami i przedwczesnym starzeniem. Jak wspomniano wcześniej, matcha jest szczególnie bogata w katechiny, silne przeciwutleniacze, które pomagają wzmocnić odporność organizmu i zwalczać starzenie się komórek i skóry.
  • Poprawia nastrój i koncentrację: Dzięki L-teaninie, aminokwasowi stymulującemu produkcję dopaminy i serotoniny, matcha może pomóc poprawić pamięć, nastrój i koncentrację, a także zmniejszyć lęk i stres.
  • Naturalnie zwiększa poziom energii: Połączenie L-teaniny i kofeiny w matchy zapewnia zastrzyk energii bez gwałtownych skoków i spadków energii, które wiążą się z kawą.
  • Wspiera układ odpornościowy: Bogata w przeciwutleniacze, witaminę C i polifenole, matcha wzmacnia obronę organizmu przed stresem oksydacyjnym.
  • Trawienie: Jej zdolność do łagodzenia błon śluzowych układu trawiennego wynika z zawartości przeciwutleniaczy, L-teaniny, błonnika i chlorofilu. Przeciwutleniacze i teanina mogą zmniejszać stany zapalne i sprzyjać relaksowi, podczas gdy błonnik i chlorofil wspierają zdrowie układu trawiennego oraz „detoksykację” przewodu pokarmowego. Te właściwości czynią ją skutecznym naturalnym środkiem na problemy trawienne.
  • Działanie moczopędne: Matcha zawiera kofeinę, która działa jak naturalny środek moczopędny. Kofeina stymuluje wydalanie płynów, co wspomaga detoksykację i zmniejsza zatrzymywanie płynów.
  • Właściwości lipolityczne: Matcha sprzyja odchudzaniu i spalaniu tłuszczu dzięki wysokiej zawartości katechin, zwłaszcza glikozydu epigalokotekiny (EGCG). Ten przeciwutleniacz przyspiesza metabolizm i utlenianie tłuszczów, przyczyniając się do lipolitycznych właściwości herbaty.
  • Korzyści dla funkcji poznawczych: L-teanina zawarta w matchy sprzyja relaksowi oraz poprawia koncentrację i jasność umysłu. Działanie to uzupełnia kofeina, która poprawia czujność i uwagę, dzięki czemu matcha staje się wsparciem dla funkcji poznawczych.

  Czy wiesz...?
W porównaniu ze zwykłą zieloną herbatą, herbata matcha zawiera około 10 razy więcej składników aktywnych o korzystnych właściwościach [2].


Jak wybrać najlepszą herbatę matcha

Jakość matchy zależy od kilku czynników, w tym pochodzenia, sezonu zbiorów i procesu mielenia. Aby ocenić jakość herbaty matcha, należy zwrócić uwagę na trzy elementy: kolor, konsystencję i smak.

Kolor

Kolor jest pierwszym wskaźnikiem tego, czy herbata matcha jest dobrej jakości. Podczas fazy zacieniania młode rośliny herbaciane (znane jako tencha) wytwarzają duże ilości chlorofilu i aminokwasów. Składniki te nadają liściom intensywnie zielony kolor, który jest widoczny również po zmieleniu herbaty. Im intensywniejszy zielony kolor matchy, tym wyższa jej jakość.


Konsystencja

Zanim liście herbaty zostaną zmielone na herbatę matcha, usuwa się z rośliny wszystkie niepożądane elementy, takie jak łodygi, pozostawiając jedynie miąższ młodej rośliny herbacianej o właściwościach leczniczych, gotowy do zmielenia. Wysokiej jakości proszek matcha ma ultradrobną konsystencję, którą można również sprawdzić dotykowo za pomocą testu śladowego.


Smak

To najbardziej oczywisty wskaźnik. Duża ilość chlorofilu i aminokwasów w dobrej jakości herbacie matcha nadaje jej orzechowy i słodki smak (znany jako „umami”). Jeśli herbata matcha ma gorzki smak, oznacza to, że nie jest dobrej jakości.


Rodzaje herbaty matcha według klasy jakości

Istnieją również różne rodzaje herbaty matcha, zależne od jakości liści i procesu produkcji herbaty.

Po pierwsze, mamy herbatę klasy ceremonialnej. Idealną do picia samodzielnie, wyróżnia się najwyższą jakością i wyrafinowanym smakiem. Herbaty klasy ceremonialnej są najwyższej jakości. Matcha klasy ceremonialnej ma intensywnie zielony kolor, łagodny smak i świeży aromat bez goryczy.

Po herbatach klasy ceremonialnej znajduje się matcha klasy premium, która ma jakość pośrednią. Jest doskonałym wyborem do codziennego spożycia, ponieważ oferuje dobry balans między jakością a ceną.

Na koniec mamy matchę klasy kulinarniej. Ta matcha o niższej jakości jest przeznaczona do gotowania i pieczenia, ma bardziej cierpki smak i mniej intensywny kolor [3].


  Czy wiesz...?
Matcha zapewnia bardziej długotrwały zastrzyk energii niż kawa, ponieważ fitoskładniki rośliny spowalniają uwalnianie kofeiny w organizmie. Skutkuje to dłużej utrzymującym się uczuciem czujności [2].



Porady dotyczące przygotowania dobrej herbaty matcha

Przygotowanie filiżanki herbaty matcha można uznać za sztukę. Aby przygotować dobrą filiżankę matchy w tradycyjny sposób, potrzebujesz bambusowej miotełki (nazywanej chasen), miseczki (nazywanej chawan) i bambusowej łyżeczki (nazywanej chasaku), która może również służyć jako miarka.

Najpierw używamy bambusowej łyżeczki, aby nabrać 1 g matchy do miseczki. Niektórzy wolą przesiać proszek matcha przez sitko, aby zapobiec dostaniu się grudek do naparu. Ten krok jest jednak opcjonalny.

Następnie dolej około 60 ml wody o temperaturze 80°C - 95°C. Woda nie może wrzeć (woda wrze w temperaturze 100°C). Niektóre zestawy do parzenia matchy zawierają ceramiczny pojemnik o pojemności około 65 ml, do którego można przelać wrzącą wodę i poczekać, aż ochłodzi się do odpowiedniej temperatury.

Następnie zacznij energicznie mieszać bambusową miotełką, wykonując ruchy w kształcie litery „W” lub zygzaka. Gdy na powierzchni pojawi się bardzo drobna pianka, herbata jest gotowa.

Na koniec dolej do naparu więcej gorącej wody lub mleka i ciesz się smakiem!


Ceremonialna herbata matcha Zenement

Nasza organiczna matcha należy do kategorii ceremonialnej, która jest przeznaczona wyłącznie dla pierwszego zbioru. Ponadto nasza matcha pochodzi z Japonii i jest uprawiana w Kagoshimie. Trzymamy się japońskiej tradycji przygotowywania matchy poprzez mielenie herbaty w tradycyjnych kamiennych młynach, a nie metalowych, jak robiono to 500 lat temu. Zapewnia to, że składniki aktywne nie ulegną utlenieniu.

Nasza matcha nie zawiera dodatków, cukru, barwników ani konserwantów.

Podsumowując, matcha to nie tylko herbata, ale także bogate doświadczenie kulturowe i potężne źródło składników aktywnych o korzystnych właściwościach zdrowotnych. Teraz już wiesz, że wybierając matchę, należy zadbać o najwyższą jakość i doskonałe cechy organoleptyczne, aby w pełni cieszyć się tym doświadczeniem.


Bibliografia:

[1] Jakubczyk, K., Ligenza, A., Gutowska, I., & Janda-Milczarek, K. (2022). Fluoride Content of Matcha Tea Depending on Leaf Harvest Time and Brewing Conditions. Nutrients, 14(12), 2550.

[2] Kochman, J., Jakubczyk, K., Antoniewicz, J., Mruk, H., & Janda, K. (2020). Health Benefits and Chemical Composition of Matcha Green Tea: A Review. Molecules (Basel, Switzerland), 26(1), 85.

[3] Najman, K., Sadowska, A., Wolińska, M., Starczewska, K., & Buczak, K. (2023). The Content of Bioactive Compounds and Technological Properties of Matcha Green Tea and Its Application in the Design of Functional Beverages. Molecules (Basel, Switzerland), 28(20), 7018.