Intestinalna mikrobiota to zbiór żywych drobnoustrojów zamieszkujących nasz przewód pokarmowy, głównie jelita. Najlepiej znanymi są bakterie, ale mamy również grzyby i nawet wirusy.
Zapraszamy do zagłębienia się w fascynujący świat mikrobioty, która oprócz ogromnego znaczenia dla zdrowia naszego układu trawiennego, ma również powiązania z takimi kluczowymi organami jak mózg czy skóra.
Skład mikrobioty jelitowej
Mikrobiota nie jest jednorodna w całym przewodzie pokarmowym. Jej liczebność maleje wzdłuż przewodu pokarmowego, czyli jest najmniejsza w przełyku i żołądku, a następnie wzrasta w miarę zbliżania się do końca jelita grubego. Dlatego większość żywych drobnoustrojów znajduje się w jelitach.
Bakterie te dzielą się na duże grupy, wśród których najliczniejsze są Firmicutes i Bacteroidetes. Nadmiar dowolnego rodzaju tych bakterii może być również niekorzystny dla naszych jelit; przykładem jest nadmiar Escherichia coli, który może prowadzić do biegunki [1].
Uważa się, że w jelitach jest więcej wirusów niż bakterii lub ich liczba jest równa. Choć na pierwszy rzut oka może to brzmieć negatywnie, nie jest to prawdą. Większość wirusów w naszych jelitach nie atakuje naszych komórek, lecz jest bakteriofagami, czyli wpływa na nasze bakterie [1].
Jeśli chodzi o ilość grzybów w naszych jelitach, jest ona znacznie mniejsza niż w przypadku bakterii czy wirusów, ale odgrywają one bardzo ważną rolę, ponieważ pomagają utrzymać prawidłową równowagę jelitową [1].
Funkcje mikrobioty jelitowej
Mikrobiota jelitowa ma kluczowe znaczenie dla utrzymania zdrowia jelit:
Po pierwsze, drobnoustroje stanowią podstawowy element tak zwanej "bariery jelitowej": jest to pierwsza linia obrony przed patogenami (drobnoustrojami chorobotwórczymi), które mogą przedostać się do organizmu wraz z pożywieniem. Ponadto mikrobiota pomaga rozkładać lub przetwarzać substancje toksyczne, takie jak mikotoksyny, metale ciężkie czy niektóre składniki żywności, takie jak gliadyna lub kazeina, które mogą powodować alergie. Inna funkcja mikrobioty jelitowej wiąże się z trawieniem, ponieważ w pożywieniu znajdują się składniki, takie jak węglowodany dostępne dla mikrobioty (MACs) lub błonnik, które muszą być przetwarzane przez mikrobiotę, aby nasze bakterie mogły się odżywiać i pozyskiwać energię [1].
Nie można również pominąć wielu innych korzyści, jakie mikrobiota ma dla reszty organizmu:
Mikrobiota bierze również udział w zdalnym regulowaniu funkcji innych organów, takich jak mózg, skóra, wątroba czy płuca. Są to tak zwane "osi": jelitowo-mózgowa, jelitowo-skórna, jelitowo-płucna i inne. Ale jak ta regulacja jest wykonywana? Poprzez wytwarzanie substancji. Mikrobiota wytwarza określone związki, takie jak kwasy tłuszczowe o krótkim łańcuchu, które pomagają pośredniczyć w działaniu pozostałych organów organizmu. Wytwarza nawet witaminy, takie jak witamina K lub witaminy z grupy B, oraz niektóre neuroprzekaźniki, takie jak serotonina, które mają wpływ na dobre samopoczucie całego organizmu [1].
|
Czy wiedziałeś…? Bakterie jelitowe odgrywają również kluczową rolę w syntezie cząsteczek przeciwstarzeniowych, takich jak senolityki, które pomagają usuwać nagromadzone w organizmie starzejące się komórki. Do tych cząsteczek należą m.in. urolityna A, otrzymywana w wyniku przekształcenia przez mikrobiotę polifenoli zawartych w takich produktach jak granaty, oraz spermidyna, która bierze udział w procesie oczyszczania tkanek poprzez autofagię [2]. |
Na koniec mikrobiota również reguluje stan naszego układu odpornościowego, modulując jego stan przeciwzapalny lub prozapalny w zależności od rodzaju generowanego sygnału. Ta modulacja zaczyna się od układu odpornościowego związanego ze śluzówką układu trawiennego, ponieważ mikrobiota pomaga układowi odpornościowemu odróżniać własne elementy od obcych, czyli tego, przed czym musi nas bronić [1].
Nierównowaga mikrobioty jelitowej
Nasza mikrobiota nie zawsze jest w równowadze, ponieważ istnieją różne czynniki, które mogą na nią bezpośrednio wpływać. Ta nierównowaga w mikrobiocie jest znana jako dysbioza jelitowa.
Dysbioza jelitowa jest zazwyczaj spowodowana nadmiarem patogennych gatunków z powodu schorzenia jelit. Problem polega na tym, że gdy niektóre populacje drobnoustrojów są w nadmiarze, inne „dobre” bakterie, takie jak bakterie jelitowe i bakterie kwasu mlekowego, ulegają wyczerpaniu, co prowadzi do zmniejszenia różnorodności bakterii. Zjawisko to wiąże się z chorobami niezakaźnymi [1].
Jak dbać o równowagę mikrobioty jelitowej, poprawiać ją i przywracać
Aby cieszyć się zdrową mikrobiotą zapewniającą optymalne zdrowie, należy przeanalizować kilka aspektów naszego stylu życia, a także rozważyć włączenie suplementów probiotycznych jako dodatkowego wsparcia:
- Zróżnicuj swoją dietę: Badania wykazały, że dieta bogata w różnorodne składniki odżywcze prowadzi do bardziej zróżnicowanej mikrobioty, co jest korzystne dla zdrowia. Zróżnicowanie produktów może zwiększyć różnorodność pożytecznych drobnoustrojów [3].
- Jedz więcej błonnika: Produkty bogate w błonnik lub MACs, takie jak owoce, warzywa i rośliny strączkowe, są doskonałe dla wzrostu pożytecznych bakterii. Błonnik działa jak prebiotyk, czyli jest pożywieniem dla bakterii jelitowych, dostarczając im energii, aby mogły prawidłowo wykonywać swoje funkcje [4].
- Włącz produkty fermentowane: Produkty fermentowane, takie jak jogurt, kefir, kapusta kiszona i kimchi, zawierają zdrowe bakterie (probiotyki), które mogą poprawić skład mikrobioty jelitowej, ułatwiając tym samym jej funkcje [5].
- Włącz zdrowe tłuszcze: Zdrowe tłuszcze, takie jak kwasy omega-3, znajdujące się w rybach, takich jak łosoś, oraz w niektórych nasionach i orzechach, są korzystne dla naszej mikrobioty jelitowej [6].
- Ogranicz stosowanie antybiotyków: Chociaż antybiotyki są niezbędne w określonych sytuacjach, zawsze pod nadzorem lekarskim, ich nadmierne lub niewłaściwe stosowanie może uszkodzić mikrobiotę. Wykazano, że antybiotyki mogą zmieniać różnorodność i skład bakterii jelitowych. Z tego powodu zaleca się uzupełnianie stosowania antybiotyków probiotykami, aby pomóc odbudować mikrobiotę po zakończeniu kuracji [7].
- Unikaj żywności wysoko przetworzonej: Produkty wysoko przetworzone, zawierające dużo cukru i tłuszczu, mogą negatywnie wpływać na mikrobiotę jelitową. Kilka badań powiązało taką dietę ze zmniejszeniem różnorodności bakterii [8].
- Ogranicz stres: Ze względu na związek między mózgiem a jelitami, znany jako oś mózg-jelita, stres może wpływać na tę oś i zmieniać mikrobiotę. Stosowanie technik redukcji stresu, takich jak medytacja lub joga, może przynieść korzyść [9].
- Zadbaj o odpowiednią ilość snu: Brak odpoczynku lub sen o niskiej jakości może negatywnie wpływać na mikrobiotę jelitową. Ważne jest, aby zachować regularny rytm snu i zapewnić sen wysokiej jakości [10].
- Unikaj spożywania alkoholu: Nadmiar alkoholu może uszkodzić bakterie jelitowe i naruszyć barierę jelitową. Ograniczenie spożycia alkoholu jest korzystne dla mikrobioty [11].
- Rozważ suplementy probiotyczne: Zróżnicowana dieta może naturalnie zapewnić mikrobiocie wiele korzyści, ale w niektórych przypadkach można rozważyć suplementy probiotyczne, aby bardziej konkretnie wzmocnić skład naszej mikrobioty. Niezbędne jest wybieranie probiotyków zawierających konkretne szczepy bakterii, ponieważ nie wszystkie bakterie pełnią te same funkcje [1]. Polecamy nasze produkty Proactiflora i Proactiflora Premium, o których możecie przeczytać w poniższym wpisie na blogu. Ponadto, aby wzmocnić efekt, zalecamy łączenie tych probiotyków z innymi suplementami, takimi jak Lion's Mane i Omega 3.
Jak zapewne już zauważyliście, o nasze zdrowie i dobre samopoczucie walczy się w naszych jelitach, a konkretnie w naszej mikrobiocie jelitowej. Więc jeśli ktoś zapyta was, jak przywrócić zdrowie, kluczem jest posiadanie zdrowej i zrównoważonej mikrobioty.
Bibliografia:
[1] Arponen, Sari (2021). ¡Es la microbiota, idiota!. Alienta.
[2] Yu, L., Pan, J., Guo, M., Duan, H., Zhang, H., Narbad, A., Zhai, Q., Tian, F., & Chen, W. (2023). Gut microbiota and anti-aging: Focusing on spermidine. Critical reviews in food science and nutrition, 1–19. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/10408398.2023.2224867.
[3] Strasser, B., Wolters, M., Weyh, C., Krüger, K., & Ticinesi, A. (2021). The Effects of Lifestyle and Diet on Gut Microbiota Composition, Inflammation and Muscle Performance in Our Aging Society. Nutrients, 13(6), 2045. https://doi.org/10.3390/nu13062045.
[4] Shi, H., Wang, Q., Zheng, M., Hao, S., Lum, J. S., Chen, X., Huang, X. F., Yu, Y., & Zheng, K. (2020). Supplement of microbiota-accessible carbohydrates prevents neuroinflammation and cognitive decline by improving the gut microbiota-brain axis in diet-induced obese mice. Journal of neuroinflammation, 17(1), 77. https://doi.org/10.1186/s12974-020-01760-1.
[5] Wieërs, G., Belkhir, L., Enaud, R., Leclercq, S., Philippart de Foy, J. M., Dequenne, I., de Timary, P., & Cani, P. D. (2020). Wpływ probiotyków na mikrobiotę. Frontiers in cellular and infection microbiology, 9, 454. https://doi.org/10.3389/fcimb.2019.00454.
[6] Fu, Y., Wang, Y., Gao, H., Li, D., Jiang, R., Ge, L., Tong, C., & Xu, K. (2021). Związki między dietą bogatą w nienasycone kwasy tłuszczowe omega-3, mikrobiotą jelitową a odpornością jelitową. Mediatorzy zapalenia, 2021, 8879227. https://doi.org/10.1155/2021/8879227.
[7] Ramirez, J., Guarner, F., Bustos Fernandez, L., Maruy, A., Sdepanian, V. L., & Cohen, H. (2020). Antybiotyki jako główne czynniki zaburzające mikrobiotę jelitową. Frontiers in cellular and infection microbiology, 10, 572912. https://doi.org/10.3389/fcimb.2020.572912.
[8] Laudanno O. M. (2023). Zmiany w mikrobiocie spowodowane żywnością wysokoprzetworzoną: otyłość, nowotwór i przedwczesna śmierć. Medicina, 83(2), 278–282.
[9] Molina-Torres, G., Rodriguez-Arrastia, M., Roman, P., Sanchez-Labraca, N., & Cardona, D. (2019). Stres i oś jelitowa-mózgowa mikrobioty. Behavioural pharmacology, 30(2 i 3-Spec Issue), 187–200. https://doi.org/10.1097/FBP.0000000000000478.
[10] Han, M., Yuan, S., & Zhang, J. (2022). Wzajemne oddziaływanie snu i mikrobioty jelitowej. Brain research bulletin, 180, 131–146. https://doi.org/10.1016/j.brainresbull.2021.12.016.
[11] Engen, P. A., Green, S. J., Voigt, R. M., Forsyth, C. B., & Keshavarzian, A. (2015). Jelitowy mikrobiom: wpływ alkoholu na skład mikrobioty jelitowej. Alcohol research : current reviews, 37(2), 223–236.