Het belang van een goede darmmicrobiota

The importance of a good gut microbiota

De darmmicrobiota is de verzameling levende micro-organismen die in ons spijsverteringskanaal leven, voornamelijk in de darmen. De bekendste zijn bacteriën, maar we hebben ook schimmels en zelfs virussen.

We nodigen je uit om je te verdiepen in de interessante wereld van de microbiota. Deze is niet alleen van groot belang voor onze spijsverteringsgezondheid, maar staat ook in verbinding met essentiële organen zoals de hersenen en onze huid.

Samenstelling van de darmmicrobiota

De microbiota is niet homogeen in het hele spijsverteringskanaal. De hoeveelheid neemt af richting het begin van het spijsverteringskanaal: in de slokdarm en maag is de microbiota het kleinst en naarmate je het einde van de dikke darm nadert, neemt deze toe. Daarom bevinden de meeste levende micro-organismen zich in de darmen.

Deze bacteriën worden ingedeeld in grote groepen, waarvan Firmicutes en Bacteroidetes de meest voorkomende zijn. Ook een teveel aan een van deze bacteriën kan problemen veroorzaken in onze darmen. Een voorbeeld hiervan is een teveel aan Escherichia coli, wat kan leiden tot diarree [1].

Men denkt dat er in de darmen evenveel of meer virussen dan bacteriën zijn. Hoewel dit op het eerste gezicht misschien negatief lijkt, is dat niet zo. De meeste virussen in onze darmen hebben geen invloed op onze cellen, maar zijn bacteriofagen: ze reguleren onze bacteriën [1].

De hoeveelheid schimmels in onze darmen is veel kleiner dan die van bacteriën of virussen, maar ze spelen een heel belangrijke rol, omdat ze helpen het evenwicht in de darmen te bewaren [1].

Functies van de darmmicrobiota

De darmmicrobiota is essentieel voor het behoud van gezonde darmen:

Ten eerste vormen micro-organismen een fundamenteel onderdeel van de zogenaamde "darmbarrière": dit is de eerste verdedigingslinie tegen ziekteverwekkers (ziekteveroorzakende micro-organismen) die via voedsel kunnen binnendringen. Daarnaast helpt de microbiota giftige stoffen af te breken of te verwerken, zoals mycotoxinen, zware metalen of bepaalde voedingsbestanddelen, zoals gliadine of caseïne, die allergieën kunnen veroorzaken. Een andere functie van de microbiota in de darmen houdt verband met de spijsvertering. Bepaalde voedingsbestanddelen, zoals door de microbiota toegankelijke koolhydraten (MAC's) of vezels, moeten namelijk door de microbiota worden verwerkt, zodat onze bacteriën zich ermee kunnen voeden en energie kunnen verkrijgen [1].

Maar we mogen ook de vele voordelen voor de rest van het lichaam niet over het hoofd zien:

De microbiota is ook betrokken bij de regulering van de werking van andere organen op afstand, zoals de hersenen, huid, lever of longen. Dit zijn de zogenaamde "assen": de darm-hersenas, darm-huidas, darm-longenas, enzovoort. Maar hoe reguleert de microbiota deze organen? Door stoffen aan te maken. De microbiota produceert bepaalde verbindingen, zoals vetzuren met een korte keten, die de werking van andere organen in het lichaam helpen beïnvloeden. De microbiota maakt zelfs vitamines aan, zoals vitamine K en B-vitamines, en bepaalde neurotransmitters zoals serotonine, die van invloed zijn op het welzijn van ons hele organisme [1].

Wist je dat…?

Darmbacteriën spelen ook een cruciale rol bij de aanmaak van moleculen die veroudering tegengaan, zoals senolytica, die helpen opgehoopte verouderde cellen in het lichaam te verwijderen. Voorbeelden van zulke moleculen zijn urolithine A, dat door de microbiota wordt gevormd uit polyfenolen uit voedingsmiddelen zoals granaatappels. Ook spermidine speelt een rol bij het opruimen van weefsels door middel van autofagie [2].

Tot slot reguleert de microbiota ook de toestand van ons immuunsysteem en stemt ze de ontstekingsremmende of ontstekingsbevorderende werking ervan af op het soort signalen dat ze afgeeft. Deze regulering begint bij het immuunsysteem dat verbonden is met het darmslijmvlies. De microbiota helpt het immuunsysteem namelijk onderscheid te maken tussen lichaamseigen en lichaamsvreemde stoffen, oftewel tussen wat ons lichaam moet verdedigen en wat niet [1].

Verstoringen van de darmmicrobiota

Onze microbiota is niet altijd in evenwicht, want verschillende factoren kunnen deze rechtstreeks beïnvloeden. Deze verstoring van de microbiota wordt darmdysbiose genoemd.

Darmdysbiose wordt meestal veroorzaakt door een overmaat aan ziekteverwekkende soorten als gevolg van een aandoening van de darmen. Het probleem is dat wanneer bepaalde populaties micro-organismen in overmaat aanwezig zijn, andere "goede" bacteriën afnemen, zoals bifidobacteriën of lactobacillen. Hierdoor neemt de bacteriële diversiteit af. Dit houdt verband met niet-overdraagbare aandoeningen [1].

Zo verzorg, verbeter en herstel je het evenwicht van de darmmicrobiota

Om een gezonde microbiota te hebben die bijdraagt aan een optimale gezondheid, is het verstandig verschillende aspecten van onze levensstijl onder de loep te nemen. Je kunt daarnaast overwegen probioticasupplementen als extra ondersteuning te gebruiken:

  • Varieer je voeding: Uit onderzoek blijkt dat een voedingspatroon met uiteenlopende voedingsstoffen leidt tot een meer diverse microbiota, wat gunstig is voor de gezondheid. Door gevarieerd te eten, kan het aantal verschillende nuttige micro-organismen toenemen [3].
  • Eet meer vezels: Vezelrijke voedingsmiddelen of voedingsmiddelen met MAC's, zoals fruit, groenten en peulvruchten, bevorderen de groei van nuttige bacteriën. Vezels werken als prebiotica: ze dienen als voedsel voor darmbacteriën en leveren hun energie, zodat ze hun functies goed kunnen uitvoeren [4].
  • Eet gefermenteerde voedingsmiddelen: Gefermenteerde voedingsmiddelen zoals yoghurt, kefir, zuurkool en kimchi bevatten gezonde bacteriën (probiotica) die de samenstelling van de darmmicrobiota kunnen verbeteren en zo de werking ervan ondersteunen [5].
  • Neem gezonde vetten op in je voeding: Gezonde vetten, zoals omega 3, dat voorkomt in vis zoals zalm en in sommige zaden en noten, zijn gunstig voor onze darmmicrobiota [6].
  • Beperk het gebruik van antibiotica: Antibiotica zijn in bepaalde situaties noodzakelijk, maar mogen alleen onder medisch toezicht worden gebruikt. Overmatig of onjuist gebruik kan de microbiota beschadigen. Het is aangetoond dat antibiotica de diversiteit en samenstelling van darmbacteriën kunnen veranderen. Daarom is het raadzaam om bij antibioticagebruik ook probiotica te nemen, zodat de microbiota zich na de behandeling kan herstellen [7].
  • Vermijd ultrabewerkte voedingsmiddelen: Ultr bewerkte voedingsmiddelen met veel suiker en vet kunnen de darmmicrobiota negatief veranderen. Verschillende onderzoeken hebben een verband aangetoond tussen deze voedingspatronen en een afname van de bacteriële diversiteit [8].
  • Verminder stress: Door de relatie tussen de hersenen en de darmen, de zogenaamde hersen-darmas, kan stress deze as beïnvloeden en de microbiota veranderen. Stressverminderende technieken zoals meditatie of yoga kunnen helpen [9].
  • Slaap voldoende: Te weinig slaap of een slechte slaapkwaliteit kan de darmmicrobiota negatief beïnvloeden. Het is belangrijk een regelmatig slaapritme aan te houden en te zorgen voor een goede nachtrust [10].
  • Drink geen alcohol: Overmatig alcoholgebruik kan darmbacteriën beschadigen en de darmbarrière verstoren. Minder alcohol drinken is gunstig voor de microbiota [11].
  • Overweeg probioticasupplementen: Een gevarieerd voedingspatroon kan de microbiota op natuurlijke wijze veel voordelen bieden, maar in sommige gevallen kunnen probioticasupplementen worden overwogen om de samenstelling van onze microbiota gerichter te ondersteunen. Het is essentieel om probiotica met specifieke bacteriestammen te kiezen, omdat niet alle bacteriën dezelfde functies vervullen [1]. We raden onze Proactiflora en Proactiflora Premium aan. Je kunt er meer over lezen in de volgende blogpost. Voor een versterkt effect raden we bovendien aan deze probiotica te combineren met andere supplementen, zoals Lion's Mane en Omega 3.

Zoals je wellicht al hebt begrepen, wordt er in onze darmen, en dan met name in onze darmmicrobiota, gestreden voor onze gezondheid en ons welzijn. Dus als iemand je vraagt hoe die zijn gezondheid kan herstellen, is het antwoord: zorg voor een gezonde en evenwichtige microbiota.

Referenties:

[1] Arponen, Sari (2021). ¡Es la microbiota, idiota!. Alienta.

[2] Yu, L., Pan, J., Guo, M., Duan, H., Zhang, H., Narbad, A., Zhai, Q., Tian, F., & Chen, W. (2023). Gut microbiota and anti-aging: Focusing on spermidine. Critical reviews in food science and nutrition, 1–19. Online voorpublicatie. https://doi.org/10.1080/10408398.2023.2224867.

[3] Strasser, B., Wolters, M., Weyh, C., Krüger, K., & Ticinesi, A. (2021). The Effects of Lifestyle and Diet on Gut Microbiota Composition, Inflammation and Muscle Performance in Our Aging Society. Nutrients, 13(6), 2045. https://doi.org/10.3390/nu13062045.

[4] Shi, H., Wang, Q., Zheng, M., Hao, S., Lum, J. S., Chen, X., Huang, X. F., Yu, Y., & Zheng, K. (2020). Supplement of microbiota-accessible carbohydrates prevents neuroinflammation and cognitive decline by improving the gut microbiota-brain axis in diet-induced obese mice. Journal of neuroinflammation, 17(1), 77. https://doi.org/10.1186/s12974-020-01760-1.

[5] Wieërs, G., Belkhir, L., Enaud, R., Leclercq, S., Philippart de Foy, J. M., Dequenne, I., de Timary, P., & Cani, P. D. (2020). How Probiotics Affect the Microbiota. Frontiers in cellular and infection microbiology, 9, 454. https://doi.org/10.3389/fcimb.2019.00454.

[6] Fu, Y., Wang, Y., Gao, H., Li, D., Jiang, R., Ge, L., Tong, C., & Xu, K. (2021). Associations among Dietary Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acids, the Gut Microbiota, and Intestinal Immunity. Mediators of inflammation, 2021, 8879227. https://doi.org/10.1155/2021/8879227.

[7] Ramirez, J., Guarner, F., Bustos Fernandez, L., Maruy, A., Sdepanian, V. L., & Cohen, H. (2020). Antibiotics as Major Disruptors of Gut Microbiota. Frontiers in cellular and infection microbiology, 10, 572912. https://doi.org/10.3389/fcimb.2020.572912.

[8] Laudanno O. M. (2023). Changes in the microbiota due to ultra-processed foods: obesity, cancer and premature death. Medicina, 83(2), 278–282.

[9] Molina-Torres, G., Rodriguez-Arrastia, M., Roman, P., Sanchez-Labraca, N., & Cardona, D. (2019). Stress and the gut microbiota-brain axis. Behavioural pharmacology, 30(2 and 3-Spec Issue), 187–200. https://doi.org/10.1097/FBP.0000000000000478.

[10] Han, M., Yuan, S., & Zhang, J. (2022). The interplay between sleep and gut microbiota. Brain research bulletin, 180, 131–146. https://doi.org/10.1016/j.brainresbull.2021.12.016.

[11] Engen, P. A., Green, S. J., Voigt, R. M., Forsyth, C. B., & Keshavarzian, A. (2015). The Gastrointestinal Microbiome: Alcohol Effects on the Composition of Intestinal Microbiota. Alcohol research : current reviews, 37(2), 223–236.